Marsijanac na našim cestama: Sarajevski vizionarski mikroautomobil

Marsijanac na našim cestama: Sarajevski vizionarski mikroautomobil

Početkom šezdesetih godina prošlog vijeka, u Vogošći kod Sarajeva nastao je jedan od najneobičnijih automobilskih projekata bivše Jugoslavije. Kurir 175, poznatiji kao „Marsijanac”, bio je futuristički mikroautomobil koji je svojim vizionarskim dizajnom i rotirajućom kabinom preduhitrio svoje vrijeme.

Pretis Kurir 175 „Marsijanac”

Kada se danas spomenu automobilske inovacije s naših prostora, uglavnom se sjećamo masovne proizvodnje Fića, Stojadina ili Juga.

Međutim, početkom šezdesetih godina prošlog vijeka, u pogonima sarajevskog Pretisa (Preduzeće Tito Sarajevo) razvijao se projekat koji je po svojoj originalnosti i dizajnu izgledao kao da je stigao s druge planete – neobični mikroautomobil zvani Kurir 175, poznatiji pod legendarnim nadimkom „Marsijanac”.

Vizija s početka šezdesetih

Godine 1962. u specijalizovanoj reviji Vozač osvanuo je članak pod intrigantnim naslovom „Marsijanac na našim cestama”. Autori ovog hrabrog koncepta bili su inženjeri K. Savić i M. Kondić iz Pretisa.

Ideja je bila stvoriti malo, praktično i ekonomično dostavno vozilo koje bi zadovoljilo potrebe tadašnjeg tržišta, ali su inženjeri otišli korak dalje i ponudili rješenje koje je frapiralo tadašnju javnost.

Glavna specifičnost

Rotirajuća kabina: Najveća i apsolutno nevjerovatna posebnost „Marsijanca” bila je potpuno okretna vozačka kabina koja se mogla rotirati za punih 180 stepeni!

Zahvaljujući ovom genijalnom rješenju, vozilo nije moralo izvoditi komplikovane manevre okretanja u uskim gradskim ulicama ili skladištima – vozač bi jednostavno okrenuo kabinu, a vozilo bi nastavilo kretanje u suprotnom smjeru s istom lakoćom. Kabina je bila potpuno ostakljena i nudila je panoramsku preglednost u svim smjerovima, što je dodatno opravdavalo njegov futuristički naziv.

---

Tehničke karakteristike Kurira 175

• Namjena: Lako dostavno i radno vozilo prilagođeno gradskim uslovima
• Nosivost: Predviđena nosivost tereta iznosila je do 350 kg
• Maksimalna brzina: Oko 65 km/h
• Pogon i motor: Pokretao ga je dvotaktni motor skromne snage koji je, prema tadašnjim novinarskim recenzijama, bio i glavna slaba tačka koncepta jer je bio nešto slabiji za teret koji je vozilo moglo ponijeti

---

Kratkotrajna slava i neprocjenjiva vrijednost

Iako su novinarske reakcije i interes javnosti bili izuzetno pozitivni, a prolaznici s čuđenjem gledali ovo čudo tehnologije na sarajevskim ulicama, „Marsijanac” nažalost nikada nije ušao u serijsku proizvodnju. Ipak, ostao je upisan u historiju kao jedan od najluđih, najhrabrijih i najkreativnijih inženjerskih projekata u historiji jugoslovenske auto-industrije.

Danas, fotografije Kurira 175 služe kao podsjetnik na vrijeme kada su domaći stručnjaci bez straha razmišljali van okvira, dokazujući da je sarajevski Pretis bio centar vizionarskih ideja.